maandag 13 augustus 2007 13:07

In dialoog met mijn overleden opa Flip Verschoor. Hij kwam op 18 september 1944 om tijdens de torpedering van het schip de Junyo Maru.


Junyo Maru

 

 

 

 

 

"Mijn opa is verdronken, op een schip, in de oorlog, in Indonesië
Dat was alles, wat ik wist..."

Tussen het geroezemoes in het betonnen pomphuis klinkt zachte muziek, een hypnotiserend deuntje, dat zich eindeloos herhaalt. De geur van wierook kruipt je neus binnen. Door een vierkant gat in de betonnen muur kijk je een ruimte in. Daar zit een vrouw achter een tekentafel te schetsen, met de rug naar je toe. Tegenover haar hangt een oude foto, waar ze af en toe naar opkijkt. Het portret van een man, een familielid? De vloer staat onder water. Zacht licht strijkt over het wateroppervlak en golft zachtjes over de muren.

Even later kom je bij een deuropening en loopt aarzelend naar binnen. Hier staat geen water, je staat veilig in de droge helft van de ruimte. De vrouw kijkt op van haar werk en zegt je gedag. Achter haar op de muur ontwaar je een silhouet van een schip. Wat is het verhaal achter de vrouw, de man en het schip?

Mijn moeder zat in Indonesië in een Jappenkamp. Ik behoor tot de genoemde 2e generatie Indische Nederlanders, al heb ik verder geen druppel Indisch bloed. Mijn grootvader zou tijdens de oorlog te werk gesteld worden aan de Pakan Baroe spoorlijn op Sumatra. Hij overleefde het transport niet. Het schip de Junyo Maru, dat de krijgsgevangenen vervoerde, werd per ongeluk door de geallieerden getorpedeerd. 5620 mensen verdronken, meer dan bij de Titanic.
Mijn oma, moeder en ooms brachten de oorlog in het Jappenkamp door. Na de oorlog keerden ze berooid terug naar Nederland.

Tijdens de kunstmanifestatie Promesse d'un Voyage ging ik aan het werk met mijn familieverleden. Op zoek naar een opa, die ik nooit gekend heb, een opa die even oud is als ik, dat is raar. Tijdens mijn 1e schetsen stelde ik me hem grijs voor en oud, een opa, maar dat was hij natuurlijk niet. Hij is verdronken. Hoe is dat, onder water. Alleen maar angst? Of komt er ook een moment dat er vrede is, dat je rustig wegglijdt tussen de vissen. Ik houd van water, wordt er rustig van. De zee is mijn vriend. Toch heeft hij mijn opa vermoord.

Ook wilde ik de dialoog aan gaan met bezoekers. Aandacht vragen voor een stukje vergeten geschiedenis. Er was veel herkenning en er kwamen indringende verhalen los. Een oudere man hield enkel secondenlang alleen maar mijn hand vast en wenste mij toen een behouden vaart. Een ander ontdekte in de namenlijst van slachtoffers zijn oom, van wie men dacht dat hij elders was omgekomen.

Het was een heel bijzondere en indringende ervaring.

Helena

28 februari 2011

Wat een mooi stukje...en gelijk ook erg triest. Mijn moeder heeft ook in een Jappenkamp gezeten en was er bijna niet meer. Haar ouders ook, en zus en broertje. Ik heb er ook al een stukje over geschreven. En over mijn andere opa (zat in een concentratiekamp). Jij schrijft het zoveel mooier op...


Daan

28 februari 2011

Mieke, heel lief, deze zoektocht naar je opa. En je vragen zijn zo helder. Kinderen stellen ze ook vaak. Hoe het was te sterven. Ik heb begrepen dat een verdrinkingsdood behoorlijk 'zacht' verloopt, omdat je al snel in een soort coma raakt. Dat troost natuurlijk niet, maar ik wilde het toch schrijven. Het leed in Indonesie, in en na de oorlog, daar moet veel meer over geschreven worden. Wat een immens verdriet.


Mieke Siemons

28 februari 2011

Dank jullie voor jullie reacties. Helena, in welke kampen heeft je moeder gezeten? En hoe oud was ze ah einde van de oorlog? Daan, dat is ook wat ik over verdrinking heb gehoord, en daar probeer ik me dan maar aan vast te houden.


Helena

28 februari 2011

20-09-2007 19:40 Sorry ik zie dat je nog een vraag hebt gesteld. Mijn moeder was 14 jaar oud toen de oorlog eindigde. Ze heeft in Padang, in de Boei en Bangkinang gezeten. Je hebt ook een website waar getuigenissen en zo zijn weergegeven: zie http://www.kitlv.nl/smgi.php (Stichting Mondelinge Geschiedenis Indonesiƫ (SMGI)). misschien heb jij daar ook wat aan?


Mieke Siemons

28 februari 2011

20-09-2007 19:55 Bedankt voor de tip, dat is zeker interessant, ik voeg hem direct toe aan mijn links.


Daan

28 februari 2011

20-09-2007 20:41 Dag Helena en Mieke, in mijn boek vertellen twee mensen (een zoon en een dochter, beiden vijftigers) over de ervaringen van hun ouders in Indonesie, over de Bersiaptijd, en ook over de invloed van Indie op hun eigen leven. Heel intens. Zij vertelden me ook over de Landelijke Vereniging INOG (Indische Naoorlogse Generatie). Zij organiseren workshops, en zelfs familie-opstellingen voor de naoorlogse generatie. Wilde dat even kwijt, groet, Daan


Yvonne

28 februari 2011

25-09-2007 18:50 Hoi Mieke, Hartstikke mooi interview/stukje zeg, ik heb het ook doorgestuurd naar mijn ouders die zijn het nu aan het beluisteren en lezen. Ik ben er zelf nooit zo erg mee bezig geweest, maar nu ik met mijn vader (jouw oom Dik) naar Indonesie ben geweest intrigeert het mij ook best wel allemaal. Groetjes, Je nichtje


Liana van Huut

28 februari 2011

29-07-2008 18:19 Mijn opa is op het zelfde schip omgekomen, ik ben zijn kleinkind een vrouw van nu 42 jaar. Mijn vader is op dit moment in thailand om daar de Birma brug te bezichtigen.


Lesley Holman

28 februari 2011

12-09-2008 22:53 Dag Mieke, Ik (42) zoek hetzelfde als jij. Ook mijn opa (R.E. Stok) is op dezelfde boot gesneuveld. Veel licht gewenst.


Mieke Siemons

28 februari 2011

13-09-2008 00:16 Ik vind het heel bijzonder dat zich mensen aan blijven melden, die ook familie zijn van mensen, die ook op de Junyo Maru zaten. Het ontroerd me, elke keer weer. Ik zou jullie allemaal graag persoonlijk een reactie willen sturen. Ook omdat ik een vervolgproject overweeg. Het zou fijn zijn als jullie me ook even een email sturen, ik reageer zeker.